Teknik Kapı Şartnamesi Oluşturma Rehberi

Bir yangın kapısında doğru karar, kapı siparişinden çok önce başlar. Teknik kapı şartnamesi oluşturma sürecinde eksik bırakılan tek bir bilgi; yanlış kasa seçimine, uyumsuz donanıma veya sahada yeniden iş yapmaya neden olabilir. Otel, hastane ve ticari yapılarda bu risk daha yüksektir. Çünkü kapı; kaçış senaryosu, yangın kompartımanı, mimari açıklık ve işletme akışıyla birlikte çalışır.

31 Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe giren itfaiye uygunluk raporu zorunluluğu, konaklama ve ticari yapıların kapı kararlarını daha kritik hale getirmiştir. Bu nedenle şartnameyi yalnızca bir satın alma listesi olarak görmeyiz. Şartname, yangın güvenliği hedefini üretim ve uygulama diline çeviren temel proje belgesidir.

Şartnameyi kapı listesi değil, uygulama tarifi olarak kurun

İyi hazırlanmış bir şartname, kapının nerede kullanılacağını açıkça tanımlar. Her açıklık için aynı tarifin yazılması, proje üzerinde kolay görünür. Ancak yangın kompartımanı, kaçış yönü, kullanıcı yoğunluğu ve duvar tipi değiştiğinde kapı çözümü de değişebilir.

İlk olarak kapı mahal listesini netleştiririz. Her kapı için mahal adı, aks bilgisi, net geçiş ihtiyacı ve kullanım amacı tanımlanmalıdır. Bu temel bilgiler olmadan üretim ölçüsünü veya doğru donanımı belirlemek güvenli değildir.

Şartnamede aşağıdaki bilgileri kapı bazında ayırmanızı öneririz:

Kapının mahalı, numarası ve mimari paftadaki referansı
Duvarın türü, kalınlığı ve açıklığın net ölçüsü
Kapının tek veya çift kanatlı yapısı
Açılım yönü ve kaçış yönü
Yangın, duman, ses veya güvenlik performansı ihtiyacı
Camlı alan, menfez, panik bar veya erişim kontrolü gibi ek gereksinimler
Kasa, kanat, pervaz ve yüzey bitişi beklentisi
Montaj sorumluluğu ile saha kontrol adımları

Bu yaklaşım, kapı çizelgesindeki kısa bilgileri teknik olarak tamamlar. Ayrıca mimari, mekanik, elektrik ve yangın projeleri arasındaki çakışmaları erken aşamada görmemizi sağlar.

Yangın performansını doğru tarif edin

Yangın kapısında en sık yapılan hata, yalnızca dakika değeri yazmaktır. Oysa yangına dayanım süresi, tek başına yeterli bir tarif oluşturmaz. Projedeki yangın senaryosu; kapının bütünlük, yalıtım, duman kontrolü ve kullanım koşullarıyla birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Şartnamede performans talebini, ilgili proje ve ruhsat gereklilikleriyle uyumlu biçimde ifade etmek gerekir. Kapı setinin hangi duvar sistemiyle kullanılacağı da bu değerlendirmeye dahildir. Kasa, kanat, menteşe, kilit, kapatıcı, cam ve aksesuarlar birbirinden bağımsız düşünülmemelidir.

Teknik metinde şu soruların yanıtı yer almalıdır:

Kapı hangi yangın bölümü veya kaçış güzergahında bulunuyor?
Proje hangi yangın dayanımı seviyesini talep ediyor?
Duman sızdırmazlığı gerekli mi?
Kapı normalde açık mı, kapalı mı çalışacak?
Elektrikli tutucu, manyetik kilit veya geçiş kontrolü kullanılacak mı?
Acil durumda kapının güvenli kapanmasını hangi sistem sağlayacak?

Özellikle açık tutulması planlanan kapılarda, kapının yangın alarm senaryosuyla ilişkisi açıkça yazılmalıdır. Aksi halde kapı günlük işletmede açık kalabilir ve yangın anındaki işlevini yerine getiremeyebilir. Elektrikli ekipman seçimi de bu çalışma senaryosuna göre yapılmalıdır.

Camlı yangın kapılarında camın alanı, konumu ve sabitleme detayı ayrıca tarif edilmelidir. Görsel beklenti nedeniyle yapılan son dakika değişiklikleri, performans ve üretim detaylarını etkileyebilir. Bu nedenle cam açıklığını çizimle birlikte değerlendirmek daha doğru sonuç verir.

Ölçü, duvar ve kasa ilişkisini baştan netleştirin

Kapı ölçüsünü sadece mimari boşluk üzerinden tarif etmek yeterli değildir. Net geçiş ölçüsü, duvar boşluğu, kasa dış ölçüsü ve montaj toleransı farklı değerlerdir. Şartname bu ayrımı kurmazsa saha ölçüsü ile üretim ölçüsü arasında sorun oluşabilir.

Özellikle hastane, otel ve yoğun kullanılan ticari yapılarda net geçiş genişliği işletme açısından belirleyicidir. Sedye, servis arabası, temizlik ekipmanı veya engelli erişimi kapı ölçüsünü doğrudan etkiler. Çift kanatlı kapılarda aktif kanadın net geçişe katkısı da açıkça belirtilmelidir.

Duvar tipi de kasa çözümünü belirler. Betonarme, gazbeton, alçıpan bölme veya panel duvarlarda sabitleme yöntemi değişebilir. Duvar kalınlığı için tek bir nominal değer vermek yerine, proje toleransları ve nihai kaplama kalınlıkları dikkate alınmalıdır.

Şartnameye şu ölçü kontrolünü eklemek sahadaki belirsizliği azaltır: Üretimden önce kapı açıklıkları, bitmiş döşeme kotu, duvar düşeyliği ve kaplama kalınlıkları yerinde kontrol edilmelidir. Bu kontrol, özel ölçülü kapılarda daha da önem taşır.

Donanımı kullanım senaryosuna göre belirleyin

Kapının dayanımı kadar donanımı da güvenlik zincirinin parçasıdır. Ağır kanatlı, yoğun kullanılan veya yangın performansı beklenen kapılarda menteşe, kapı kapatıcı ve kilit seçimi birlikte ele alınmalıdır. Birbiriyle uyumsuz bileşenler, kapının kapanma davranışını olumsuz etkileyebilir.

Kaçış kapılarında kullanıcı profili önemlidir. Otel misafirleri, hastane ziyaretçileri veya personel, acil durumda kapıyı hızlı ve anlaşılır biçimde kullanabilmelidir. Bu nedenle panik donanımı, kilit fonksiyonu ve açılım yönü yalnızca mimari tercihle belirlenmemelidir.

Şartnamede donanım için en az şu unsurlar yazılmalıdır:

Menteşe tipi, adedi ve kullanım yoğunluğu
Kapı kapatıcı tipi ile varsa koordinatör ihtiyacı
Kilit, karşılık, silindir ve acil açma fonksiyonu
Panik bar veya acil çıkış donanımı
Duman fitili, genleşen fitil ve eşik detayı
Elektro-manyetik ekipmanların yangın alarmıyla çalışma şekli
Darbe plakası, kapı stoperi ve tutamak gibi kullanım aksesuarları

Çift kanatlı kapılarda kanat sıralaması kritik bir detaydır. Aktif ve pasif kanatların kapanma düzeni doğru kurulmazsa kapı kilitlenmeyebilir. Bu nedenle koordinatör, karşılık ve sürgü detaylarını kapı tipine göre tarif etmek gerekir.

Belge talebini ürün değil, kapı seti üzerinden yönetin

Şartnamede belgelendirme beklentisini belirsiz ifadelerle bırakmamak gerekir. Sadece sertifikalı kapı talebi yazmak, hangi ürün bileşenlerinin ve hangi konfigürasyonun kapsama girdiğini açıklamaz. Değerlendirme; kapı kanadı, kasa, donanım, cam, conta ve duvar bağlantısı arasındaki ilişkiyi dikkate almalıdır.

Talep edilen teknik dokümanların proje onayından önce incelenmesi, sonradan yaşanacak değişiklikleri azaltır. Dokümanlarda kapı tipi, ölçü aralığı, açılım şekli, cam detayı ve kullanılan donanımların proje çözümüyle uyumu kontrol edilmelidir.

Kontrol sürecinde şu kayıtları isteyebilirsiniz:

Kapı tipi ve performans talebini gösteren teknik dokümanlar
Onaylı kapı detayları ve mahal bazlı kapı listesi
Donanım listesi ile kapı numarası eşleştirmesi
Üretim öncesi saha ölçü kayıtları
Montaj kontrol formları ve teslim tutanakları

Bu kayıtlar, itfaiye uygunluk raporu hazırlığında proje ekibinin elini güçlendirir. Aynı zamanda bakım ekibinin ileride doğru yedek parça ve servis yaklaşımını belirlemesine yardımcı olur.

Montajı şartnamenin dışında bırakmayın

Kapı ne kadar doğru üretilirse üretilsin, hatalı montaj performansı ve günlük kullanımı etkiler. Kasanın terazisi, ankraj noktaları, duvar-kasa birleşimi, kanat boşlukları ve kapatıcı ayarı sahada kontrol edilmelidir. Montajı yalnızca iş programının son kalemi olarak ele almak risk yaratır.

Şartnamede montaj sonrası test adımlarını da tanımlamak gerekir. Kapı serbest bırakıldığında kapanmalı, kilit karşılığını doğru bulmalı ve kaçış yönünde amaçlanan şekilde açılmalıdır. Çift kanatlı sistemlerde kanat sırası ayrıca test edilmelidir.

Diren Kapı olarak proje başında şartname, duvar detayı ve kapı çizelgesini birlikte değerlendiriyoruz. Standart ölçülü veya projeye özel çözümlerde, üretim kararını saha koşullarından bağımsız vermiyoruz. Bu yaklaşım, teknik kararların uygulamaya doğru aktarılmasını destekler.

Teknik kapı şartnamesi oluşturma sürecinde sık görülen eksikler

Şartnamelerde en çok genel tanımlar sorun çıkarır. Yangın kapısı yazılması, çoğu durumda yeterli değildir. Kapının hangi performansı sağlayacağı, hangi açıklıkta kullanılacağı ve nasıl monte edileceği netleşmelidir.

Bir diğer eksik, mimari değişikliklerin kapı listesine işlenmemesidir. Duvar kalınlığı, döşeme kotu veya mahal kullanımındaki değişim; kasa, kanat ve donanım seçimini etkileyebilir. Revizyonların kapı numarası üzerinden takip edilmesi bu nedenle gereklidir.

Son olarak, saha kontrolü yapılmadan özel ölçü üretimine geçmek risk taşır. Tasarım ölçüsü ile uygulama ölçüsü her zaman aynı olmayabilir. Yerinde doğrulama, projenin zaman planını koruyan temel bir adımdır.

Kapı şartnamesini hazırlarken ilk adımınız, mahal bazlı kapı listenizi yangın senaryosu, duvar detayı ve donanımla birlikte gözden geçirmek olsun. Bu üç başlık aynı dokümanda buluştuğunda, tedarik ve montaj kararlarını daha güvenli biçimde yönetebilirsiniz.